Przejdź do treści

poradnik · kalkulator · przykłady

Niska zdolność kredytowa: skąd się bierze i jak ją podnieść

Bank przyznał mniej, niż potrzebujesz, albo odmówił? Pokazujemy, z jakich liczb składa się ocena zdolności, która z nich ogranicza Ciebie i co możesz zmienić, zanim złożysz kolejny wniosek.

od czego zacząć

Najważniejsze tematy

Cały poradnik: 26 artykułów →

Co oznacza niska zdolność kredytowa

Zdolność kredytowa to ocena banku, czy będziesz w stanie spłacać kredyt razem z odsetkami w terminach z umowy. Obowiązek takiej oceny wynika z art. 70 Prawa bankowego, a przy kredycie konsumenckim także z art. 9 ustawy o kredycie konsumenckim. Bank nie może udzielić kredytu osobie, której zdolność ocenił negatywnie, chyba że przepis szczególny pozwala inaczej (na przykład przy dodatkowym zabezpieczeniu i planie spłaty).

O niskiej zdolności kredytowej mówimy w dwóch sytuacjach. Pierwsza to ta, w której bank w ogóle nie widzi w budżecie miejsca na nową ratę i odmawia. Druga, znacznie częstsza, jest mniej widoczna: bank kredyt przyzna, ale na kwotę niższą niż potrzebna. Ktoś szuka 450 000 zł na mieszkanie, a symulacja pokazuje 320 000 zł. Formalnie zdolność jest, praktycznie nie wystarcza.

Niska zdolność nie jest wyrokiem ani stałą cechą. To wynik kilku liczb, które da się nazwać, zmierzyć i w dużej części zmienić. Od tego zaczyna się każdy rozsądny plan.

Jak bank liczy zdolność, w skrócie

Każdy bank ma własny model, ale wszystkie opierają się na tych samych składnikach. Szczegółowo opisujemy je w artykule jak bank liczy zdolność kredytową, tu najważniejsze elementy:

  1. Dochód netto, ale tylko ten, który bank uzna za stabilny i udokumentowany. Inaczej liczy się umowa o pracę na czas nieokreślony, inaczej zlecenie, działalność czy emerytura.
  2. Koszty utrzymania gospodarstwa domowego: bank odejmuje od dochodu kwotę na życie, zależną od liczby osób. Przyjmuje własne normy, często wyższe niż deklarowane wydatki.
  3. Obecne zobowiązania: raty kredytów i pożyczek, raty 0%, a także limity na kartach kredytowych i w koncie, nawet niewykorzystane.
  4. Wskaźnik DSTI, czyli udział wszystkich rat w dochodzie. Rekomendacja S KNF wskazuje poziomy, przy których bank powinien zachować szczególną ostrożność; banki ustalają własne limity, zwykle w okolicach 40–65% zależnie od dochodu i rodzaju kredytu. Więcej w tekście o wskaźniku DTI i DSTI.
  5. Bufor stopy procentowej: przy kredycie o zmiennej lub okresowo stałej stopie bank liczy ratę tak, jakby oprocentowanie było wyższe o kilka punktów procentowych. Obecnie nadzór oczekuje bufora co najmniej 2,5 pkt proc.
  6. Okres kredytowania i wiek kredytobiorcy, bo rozłożenie spłaty na więcej lat obniża ratę.
  7. Historia kredytowa w BIK i wpisy w biurach informacji gospodarczej. Same w sobie nie są wzorem na kwotę, ale decydują, czy bank w ogóle zechce liczyć dalej.

Z tych składników bank wylicza maksymalną ratę, a z raty, po podstawieniu stopy z buforem i okresu, maksymalną kwotę kredytu. Dlatego niewielka zmiana raty potrafi przesunąć dostępną kwotę o dziesiątki tysięcy złotych.

Najczęstsze przyczyny niskiej zdolności

Większość odmów i zbyt niskich kwot wynika z kilku powtarzalnych przyczyn. Warto znaleźć tę, która dotyczy Ciebie, zanim zaczniesz składać wnioski w kolejnych bankach.

PrzyczynaJak działaGdzie szukać rozwiązania
Limity na kartach i w koncieBank traktuje niewykorzystany limit jak potencjalny dług i dolicza miesięczne obciążenie, często 3–5% limituKarta kredytowa i limit w koncie
Raty 0% i drobne kredytyKażda rata zmniejsza miejsce na nowy kredyt, niezależnie od oprocentowaniaRaty zero procent a zdolność
Krótki staż lub niestandardowa umowaBank może nie uznać części dochodu albo wymagać dłuższej historiiJakie dochody liczą się do zdolności
Jedna pensja w gospodarstwieKoszty utrzymania pochłaniają większą część dochoduZdolność kredytowa singla
Zbyt krótki okres spłatyWyższa rata przy tej samej kwocieOkres kredytowania a zdolność
Opóźnienia w spłatachObniżają scoring i mogą zamknąć drogę do części bankówScoring BIK a zdolność
Wiek bliski granicy bankuSkraca możliwy okres kredytowaniaWiek i emerytura a zdolność

Często działa kilka przyczyn naraz. Para z dzieckiem może mieć dobry dochód, ale trzy karty kredytowe i ratę za samochód. Wtedy każda z nich osobno wygląda niewinnie, a razem obniżają dostępną kwotę o kilkadziesiąt procent.

Jak sprawdzić, gdzie leży problem

Zanim cokolwiek zmienisz, ustal punkt wyjścia. Wystarczą trzy kroki.

Policz wstępnie zdolność. Nasz kalkulator zdolności kredytowej pokazuje nie tylko szacunkową kwotę, ale też to, co ją ogranicza: wskaźnik DSTI czy koszty utrzymania. Podpowiada, ile może dać zamknięcie limitów, spłata rat albo dłuższy okres. To model uproszczony, bank liczy po swojemu, ale kierunek i rząd wielkości zwykle się zgadzają.

Pobierz raport z BIK. Zobaczysz w nim wszystkie aktywne kredyty, limity i ewentualne opóźnienia. Zdarza się, że figuruje tam zapomniany limit w koncie albo karta, której nikt nie używa od lat. Jak to zrobić krok po kroku, opisujemy w poradniku jak sprawdzić raport BIK.

Poproś bank o wyjaśnienie. Jeśli już dostałeś odmowę, masz prawo zapytać o przyczyny. Art. 70a Prawa bankowego daje osobie ubiegającej się o kredyt prawo do wyjaśnienia dokonanej oceny zdolności kredytowej, a przy kredycie konsumenckim art. 10 ustawy o kredycie konsumenckim wymaga poinformowania o wyniku sprawdzenia w bazie danych, jeśli to on przesądził o odmowie. Jak sformułować taki wniosek, piszemy w artykule o prawie do wyjaśnienia oceny zdolności.

Jak zwiększyć zdolność kredytową

Nie istnieje jeden sposób dobry dla wszystkich. Są za to działania o sprawdzonym kierunku: każde z nich zmienia jedną z liczb, na których opiera się ocena banku. Pełną listę z wyliczeniami znajdziesz w przewodniku jak zwiększyć zdolność kredytową. Najważniejsze z nich:

  • Zamknij lub obniż niepotrzebne limity. To najszybsza zmiana. Wymaga wypowiedzenia umowy karty albo limitu i potwierdzenia, że zamknięcie trafiło do BIK.
  • Spłać drobne zobowiązania, zwłaszcza te z krótkim pozostałym okresem i wysoką ratą względem salda. Kolejność ma znaczenie; omawiamy ją w tekście o spłacie zobowiązań przed kredytem.
  • Wydłuż okres kredytowania, jeśli pozwala na to Twój wiek i oferta banku. Niższa rata to wyższa dostępna kwota, ale też wyższy łączny koszt odsetek.
  • Dodaj współkredytobiorcę z własnym dochodem. Pamiętaj, że jego zobowiązania także wejdą do oceny, a odpowiedzialność za kredyt jest wspólna. Szczegóły w artykule o współkredytobiorcy.
  • Udokumentuj wszystkie dochody, które bank może uznać: dodatki, premie wypłacane regularnie, dochody z drugiej umowy.
  • Daj sobie czas. Przy krótkim stażu, świeżo założonej działalności albo niedawnych opóźnieniach kilka miesięcy cierpliwości bywa skuteczniejsze niż kolejne wnioski.

Rozsądna kolejność to: diagnoza, zmiany szybkie (limity), zmiany średnie (spłata rat, dokumenty), na końcu zmiany długoterminowe (staż, historia). Gotowy harmonogram na 3, 6 i 12 miesięcy rozpisaliśmy w planie poprawy zdolności kredytowej.

Czego unikać, gdy zdolność jest niska

Niska zdolność przyciąga oferty, które obiecują szybkie rozwiązanie. Większość z nich problem pogłębia.

Obietnice „kredytu bez sprawdzania”. Bank i każdy legalny kredytodawca musi zbadać zdolność. Ogłoszenie, które obiecuje, że nikt niczego nie sprawdzi, zwykle oznacza bardzo drogą pożyczkę albo próbę wyłudzenia opłaty z góry. UOKiK regularnie ostrzega przed pobieraniem opłat przed udzieleniem pożyczki.

Chwilówki na spłatę innych zobowiązań. Każda nowa pożyczka to kolejne zapytanie i kolejny wpis w historii. Bank hipoteczny, widząc serię krótkich pożyczek, uzna to raczej za sygnał kłopotów niż za aktywność kredytową.

Ukrywanie zobowiązań lub zawyżanie dochodów. Bank i tak sprawdza dane w BIK i w dokumentach. Podanie nieprawdy we wniosku o kredyt to przestępstwo z art. 297 Kodeksu karnego, a nie sprytny sposób na wyższą kwotę.

Wiele wniosków w krótkim czasie. Każdy wniosek to zapytanie kredytowe widoczne w BIK. Lepiej najpierw poprawić liczby, potem złożyć wniosek w kilku dobrze dobranych bankach w krótkim odstępie czasu.

Przykłady z wyliczeniami

Teoria najlepiej działa na liczbach. Przygotowaliśmy przykłady modelowe: fikcyjne osoby, prawdziwy sposób liczenia. Każdy pokazuje sytuację wyjściową, przyczynę niskiej zdolności i efekt konkretnych zmian.

Kiedy warto porozmawiać ze specjalistą

Wiele spraw da się uporządkować samodzielnie z pomocą poradnika i kalkulatora. Są jednak sytuacje, w których rozmowa z doświadczonym doradcą kredytowym oszczędza miesiące: nietypowe dochody, działalność z krótkim stażem, wcześniejsze opóźnienia, kredyt z kilkoma kredytobiorcami albo potrzeba porównania wymagań kilku banków naraz. Doradca zna aktualne kryteria banków, których nie publikuje się w cennikach.

Szukamy dla takich spraw specjalistów dopasowanych do sytuacji. Formularz kontaktowy uruchomimy wkrótce, a stronę, na której będzie dostępny, już teraz opisujemy razem z zasadami przetwarzania danych. Nie jesteśmy bankiem ani doradcą, nie udzielamy kredytów i nie gwarantujemy decyzji żadnej instytucji.

Najczęściej zadawane pytania

Czy niska zdolność kredytowa oznacza, że nie dostanę żadnego kredytu?

Nie. Często oznacza, że bank przyzna mniej, niż potrzebujesz, albo że inny bank, z innymi kosztami utrzymania i limitem DSTI, policzy więcej. Dopiero brak nadwyżki dochodu po kosztach i ratach oznacza, że kredytu w danym momencie nie będzie.

Ile czasu zajmuje poprawa zdolności kredytowej?

Zamknięcie limitów i spłata drobnych rat działają po kilku tygodniach, gdy informacja trafi do BIK. Zmiana umowy, wydłużenie stażu czy odbudowa historii po opóźnieniach to zwykle od kilku do kilkunastu miesięcy.

Czy zapytanie kredytowe obniża zdolność?

Samo zapytanie nie zmienia wyliczonej kwoty, ale wiele zapytań w krótkim czasie może obniżyć ocenę punktową w BIK i zostać odebrane przez bank jako sygnał szukania pieniędzy w pośpiechu.

Czy niewykorzystana karta kredytowa naprawdę obniża zdolność?

Tak. Banki traktują przyznany limit jak zobowiązanie, które możesz w każdej chwili wykorzystać, i doliczają od niego miesięczne obciążenie, zwykle kilka procent limitu.

Czy kalkulator pokaże dokładnie tyle, ile da bank?

Nie. Kalkulator stosuje uproszczony, jawny model. Bank używa własnych kosztów utrzymania, limitów DSTI i oceny ryzyka. Wynik traktuj jako punkt odniesienia i sposób na sprawdzenie, która zmiana daje najwięcej.

Źródła

przykłady z wyliczeniami

Jak to wygląda na liczbach