Przykłady
Emerytka, remont mieszkania i niska zdolność kredytowa: przykład modelowy
To przykład modelowy: Halina jest postacią fikcyjną, a liczby służą tylko do pokazania mechanizmu. Ma 66 lat, emeryturę i kartę z limitem, a potrzebny remont kosztuje więcej, niż pozwala jej zdolność przy najdłuższym okresie spłaty, jaki akceptuje model.
Założenia przykładu
Halina ma 66 lat, mieszka sama i pobiera emeryturę 3 200 zł netto miesięcznie. Chce wziąć kredyt gotówkowy na remont mieszkania, który kosztuje 120 000 zł. Ma 30 000 zł oszczędności, które może przeznaczyć na wkład własny. Parametry są przyjęte przykładowo, bo każdy bank ma własne zasady:
- oprocentowanie kredytu gotówkowego 12% rocznie, czyli 1% miesięcznie,
- maksymalny wiek kredytobiorcy w dniu spłaty ostatniej raty: 75 lat, co daje okres 9 lat, czyli 108 rat,
- maksymalny udział rat w dochodzie netto (DSTI) 45%,
- koszty utrzymania osoby samotnej: 1300 zł miesięcznie,
- emerytura jest wliczana w całości jako stały dochód.
Obliczenia wykonujemy zawsze w tej samej kolejności. Najpierw ustalamy maksymalną ratę: rata_max = dochód netto × DSTI − inne raty. Potem zamieniamy ją na kwotę kredytu: K = rata_max × (1 − (1 + r)^−n) / r, gdzie r to miesięczna stopa, a n to liczba rat. Dodatkowo sprawdzamy, czy po opłaceniu raty i kosztów utrzymania coś zostaje.
Sytuacja wyjściowa
Halina ma emeryturę, jedną kartę kredytową z limitem 5 000 zł i żadnych innych rat. Na pierwszy rzut oka jej obciążenia są małe, ale to właśnie okres spłaty ogranicza kwotę.
| Pozycja | Kwota w modelu |
|---|---|
| Emerytura netto | 3 200 zł |
| Koszty utrzymania | 1 300 zł |
| Karta kredytowa, limit 5 000 zł, przyjęte 3% limitu | 150 zł |
| Razem inne raty | 150 zł |
Karta nie jest używana od dłuższego czasu, ale limit jest przyznany, więc w modelu bank wlicza jego część do obciążeń.
Halina nie ma zaległości i spłaca wszystko terminowo. Dobra historia w BIK nie zastępuje jednak zdolności: scoring ocenia prawdopodobieństwo terminowej spłaty, a zdolność pokazuje, czy rata zmieści się w budżecie. Bank łączy oba spojrzenia, dlatego dobra historia pomaga, ale nie zmienia wyniku z modelu.
Dlaczego zdolność jest niska
Liczymy:
- maksymalna suma rat: 3 200 zł × 45% = 1 440 zł,
- po odjęciu innych rat: 1 440 zł − 150 zł = 1 290 zł,
- sprawdzenie dodatkowe: 3 200 zł − 1 300 zł − 150 zł − 1 290 zł = 460 zł, czyli wynik dodatni.
Dla raty 1 290 zł, przy 12% rocznie i 108 ratach, współczynnik wartości bieżącej renty wynosi około 65,86. Kwota kredytu to 84 957 zł. Halina potrzebuje 120 000 zł, więc brakuje ponad 35 tys. zł.
Kluczowy jest tu okres. Gdyby bank mógł rozłożyć kredyt na 15 lat, rata przy tej samej kwocie byłaby niższa, a kwota większa. Ograniczenie wieku sprawia, że przy tym samym dochodzie kredyt jest krótszy i nie może być rozłożony na tyle rat, ile wymagałby remont.
Co zmieniono krok po kroku
Halina nie mogła zwiększyć emerytury ani zmienić wieku, więc skupiła się na zobowiązaniach i wkładzie własnym. Wszystkie wyliczenia wykonano tym samym wzorem.
| Krok | Inne raty | Rata maks. | Kwota kredytu (12%, 108 rat) |
|---|---|---|---|
| Stan wyjściowy | 150 zł | 1 290 zł | 84 957 zł |
| Krok 1: zamknięcie karty | 0 zł | 1 440 zł | 94 835 zł |
Zamknięcie karty zwiększyło kwotę kredytu o około 10 tys. zł. Warto zauważyć, że w tym modelu zmienia się wyłącznie zobowiązanie. Wiek i wysokość emerytury są stałe, więc Halina nie ma wpływu na to, co bank przyjmuje jako podstawę. Jej plan koncentruje się na tym, co zależy od niej: zobowiązaniach, wkładzie własnym i zakresie prac. Sam ten krok nie wystarczył na remont za 120 000 zł, ale połączenie go z wkładem własnym zmienia wynik.
Halina dołożyła 30 000 zł ze swoich oszczędności. Potrzebny kredyt wynosi wtedy 120 000 zł − 30 000 zł = 90 000 zł. Przed zamknięciem karty model dawał 84 957 zł, czyli za mało. Po zamknięciu karty to 94 835 zł, czyli wystarczająco z zapasem około 4,8 tys. zł. Remont za 120 000 zł zmieścił się więc w planie: 90 000 zł z kredytu i 30 000 zł z oszczędności.
Halina przygotowała też zestawienie wydatków na trzy miesiące, bo bank porównuje deklarowane koszty z tym, co widać w danych. Spójność między wnioskiem a rzeczywistością pomaga uniknąć dopytywań, a przy niższym dochodzie ma to szczególne znaczenie.
Przed złożeniem wniosku Halina sprawdziła raport w BIK, żeby upewnić się, że karta została zamknięta i nie ma w nim niespodzianek. Warto też przeliczyć własne liczby w kalkulatorze zdolności kredytowej, bo wynik zależy od konkretnego banku i jego zasad dla seniorów.
Remont etapami
Podział remontu na etapy nie zmienia zasad oceny, ale pozwala zobaczyć, ile naprawdę potrzeba na start. Halina przygotowała kosztorys z podziałem na prace pilne, takie jak instalacja i dach, oraz na prace, które mogą poczekać, jak wykończenie. Dzięki temu wiedziała, jaka kwota musi być zabezpieczona od razu, a jaka może zostać sfinansowana później z bieżących oszczędności.
Co bank zwykle sprawdza
Poza wysokością emerytury bank patrzy na całość obciążeń: karty, limity, raty w BIK i to, jakie są koszty utrzymania. Dokumenty potwierdzające świadczenie i stan zobowiązań zwykle wystarczają do wstępnej oceny, a szczegóły zależą od banku. Jeśli coś jest niejasne, warto zapytać o to przed złożeniem wniosku. Im bardziej spójne są dane we wniosku, tym mniej pytań wraca w trakcie rozpatrywania.
Lista kontrolna przed wnioskiem
- aktualny raport BIK, z zamkniętą kartą widoczną jako zamknięta,
- zaświadczenie o wysokości emerytury,
- lista stałych wydatków, zgodna z kosztami utrzymania przyjętymi w przeliczeniu,
- plan spłaty, który mieści się w okresie ustalonym przez bank,
- porównanie kosztu całkowitego dwóch wariantów: krótszego i pełnego remontu z kredytem.
Czego nie robić i co z tego wynika
Najczęstszy błąd w tej grupie wiekowej to przedstawianie emerytury w sposób, który nie odpowiada dokumentom. Bank zwykle prosi o zaświadczenie o wysokości świadczenia. Podanie nieprawdy we wniosku, także w sprawie dochodu, to przestępstwo, zgodnie z art. 297 Kodeksu karnego.
Drugi błąd to zaciąganie nowych zobowiązań w nadziei na większą zdolność. Każda nowa rata zmniejsza wynik, a nie zwiększa go. Trzeci to zakładanie, że wiek nie ma znaczenia. W wielu bankach to właśnie wiek w dniu spłaty ostatniej raty wyznacza najdłuższy okres, dlatego nawet dobry dochód nie zawsze przekłada się na długi kredyt.
Wniosek z tego przykładu: przy emeryturze największą dźwignią są zobowiązania i wkład własny, a nie sam dochód. Każdy z tych kroków można zaplanować samodzielnie, zanim pojawi się rozmowa z bankiem. Warto przeczytać artykuł o wieku i emeryturze a zdolności oraz artykuł o okresie kredytowania. Gdy zależy Ci na ogólnym planie, zacznij od poprawy zdolności krok po kroku. Jeśli chcesz, żeby ktoś przeszedł przez Twoją sytuację, możesz zadać nam pytanie przez formularz (bezpłatnie, niewiążąco).
W skrócie
- Przykład jest modelowy: Halina i jej liczby są fikcyjne, a parametry banku przyjęte przykładowo.
- Przy emeryturze zdolność często ogranicza okres spłaty, a nie sam dochód.
- Zamknięcie karty z nieużywanym limitem zwiększyło kwotę kredytu z 84 957 zł do 94 835 zł.
- Wkład własny 30 000 zł pozwolił zmieścić remont w zdolności po zamknięciu karty.
- Każdy bank ma własne zasady wiekowe i DSTI, więc wynik trzeba sprawdzić w konkretnej ofercie.
Najczęściej zadawane pytania
Czy wiek wpływa na zdolność kredytową przy emeryturze?
Tak, pośrednio. Wiek zwykle wyznacza najdłuższy okres, w którym bank może rozłożyć kredyt, bo określa maksymalny wiek kredytobiorcy w dniu spłaty ostatniej raty. Krótszy okres oznacza wyższą ratę przy tej samej kwocie, więc mniejszą kwotę kredytu przy tym samym dochodzie.
Czy emerytura jest traktowana jak pensja?
Dla zdolności kredytowej banki zwykle wliczają emeryturę jako stały dochód, ale mogą przyjmować inne zasady niż przy umowie o pracę. Zasady są zależne od banku, a przy wniosku zwykle trzeba przedstawić dokument potwierdzający wysokość świadczenia.
Czy mogę zwiększyć zdolność, dokładając własne oszczędności?
Wkład własny nie zwiększa zdolności w sensie wyższej raty, ale zmniejsza kwotę, której potrzebujesz. Jeśli potrzebna kwota mieści się w zdolności, wniosek ma większe szanse na pozytywną ocenę. Każdy bank ocenia to osobno.
Czy warto zamknąć nieużywaną kartę, nawet jeśli bywa potrzebna w nagłych sytuacjach?
W modelu zamknięcie nieużywanej karty zwiększa zdolność, bo bank wlicza część limitu do obciążeń. Jeśli karta jest potrzebna jako zabezpieczenie na wypadek nagłego wydatku, można zamiast tego poprosić o obniżenie limitu do kwoty realnie potrzebnej. Obniżenie także zmniejsza obciążenie, o ile bank liczy je w ten sposób. Każdy przypadek warto rozważyć osobno.
Źródła
o autorach
Zespół redakcyjny Zdolnometr przygotowuje poradniki na podstawie przepisów (Prawo bankowe, ustawa o kredycie konsumenckim), rekomendacji KNF oraz informacji BIK i UOKiK. Przykłady liczbowe to modele z jawnymi założeniami, a nie oferty banków. Jak pracujemy.
Czytaj dalej
Przykłady
Para z dzieckiem, limity kart i raty 0% a zdolność do kredytu hipotecznego: przykład modelowy
Przykład modelowy: jak limit karty i raty 0% obniżają zdolność do kredytu hipotecznego, ile to kosztuje w kwocie kredytu i co zmienić krok po kroku.
Przykłady
Specjalista na B2B z krótkim stażem działalności a zdolność kredytowa: przykład modelowy
Przykład modelowy: krótki staż B2B obniża zdolność do kredytu gotówkowego. Sprawdź, co zmienić przed wnioskiem i jak wynik rośnie po 12 miesiącach.
Przykłady
Jedna pensja, rata samochodu i karta a zakup kawalerki na kredyt: przykład modelowy
Przykład modelowy: jak rata za auto i limit karty ograniczają kredyt hipoteczny na kawalerkę przy jednej pensji oraz co daje ich uporządkowanie.