Przejdź do treści

Przykłady

Jedna pensja, rata samochodu i karta a zakup kawalerki na kredyt: przykład modelowy

To przykład modelowy: Kamil jest postacią fikcyjną, a liczby służą tylko do pokazania mechanizmu. Pracuje na jednej pensji, spłaca kredyt na samochód i ma kartę z dużym limitem, więc kwota kredytu na kawalerkę wychodzi znacznie niższa, niż pozwoliłaby sama pensja.

Zespół redakcyjny Zdolnometr opublikowano 7 min czytania

Założenia przykładu

Kamil ma 30 lat, mieszka sam i pracuje na umowę o pracę. Jego pensja netto to 6 200 zł miesięcznie. Chce kupić kawalerkę na kredyt hipoteczny. Parametry poniżej są przyjęte przykładowo, bo każdy bank stosuje własne:

  • oprocentowanie 7,5% rocznie plus bufor stopy procentowej 2,5 pkt proc., czyli 10% do obliczeń,
  • okres kredytowania 25 lat, czyli 300 rat, a w jednym z wariantów 30 lat, czyli 360 rat,
  • maksymalny udział rat w dochodzie netto (DSTI) 45%,
  • koszty utrzymania osoby samotnej: 1300 zł miesięcznie,
  • dodatkowe dochody, jak premie czy świadczenia, nie są wliczane.

Wzór jest ten sam, co w pozostałych przykładach. Najpierw liczymy maksymalną ratę: rata_max = dochód netto × DSTI − inne raty. Następnie zamieniamy ją na kwotę kredytu: K = rata_max × (1 − (1 + r)^−n) / r, gdzie r to miesięczna stopa, a n to liczba rat. Sprawdzamy też, czy po opłaceniu raty i kosztów utrzymania coś zostaje.

Punkt wyjścia: pensja i obciążenia

Kamil ma dwa stałe obciążenia, które wpływają na wynik bardziej niż jego koszty życia:

PozycjaKwota w modelu
Pensja netto6 200 zł
Rata kredytu na samochód650 zł
Karta kredytowa, limit 10 000 zł, przyjęte 3% limitu300 zł
Razem inne raty950 zł
Koszty utrzymania1 300 zł

Kamil korzysta z karty tylko okazjonalnie, ale limit jest przyznany i nieużywany, więc w modelu bank bierze go pod uwagę. Rata za samochód jest twardym zobowiązaniem do końca spłaty. Warto też policzyć, jak długo ta rata będzie w budżecie. Kamil ma jeszcze kilka lat spłaty samochodu, więc obciążenie obejmie większość okresu kredytu hipotecznego, a nie tylko najbliższe miesiące. Jego pensja jest stabilna, ale bank oceni ją także przez pryzmat zatrudnienia, stażu u pracodawcy i rodzaju umowy.

Czym jest bufor w kredycie hipotecznym

Przy kredycie hipotecznym bank liczy ratę tak, jakby oprocentowanie było wyższe o bufor. Od 2023 r. minimalny bufor wynosi 2,5 pkt proc., ale banki mogą stosować wyższy. W przykładzie Kamila stopa 7,5% plus bufor daje 10%, dlatego rata do obliczeń jest wyższa niż przy samej stopie z oferty. Ten mechanizm działa tak samo, niezależnie od tego, ile zarabia kredytobiorca. Warto o tym pamiętać przy każdej ofercie, bo bufor działa w tle i nie zawsze jest opisany w pierwszej rozmowie.

Ile zostaje na ratę kredytu

Liczymy krok po kroku:

  • maksymalna suma rat: 6 200 zł × 45% = 2 790 zł,
  • po odjęciu innych rat: 2 790 zł − 950 zł = 1 840 zł,
  • sprawdzenie dodatkowe: 6 200 zł − 1 300 zł − 950 zł − 1 840 zł = 2 110 zł, czyli wynik dodatni, więc to nie ten warunek ogranicza.

Dla raty 1 840 zł, przy 10% i 300 ratach, współczynnik wartości bieżącej renty wynosi około 110,05. Kwota kredytu to 202 487 zł. Przy takiej kwocie Kamil musi szukać zmian, które podniosą zdolność.

Co zmieniono i ile to dało

Kamil zaczął od rzeczy, które sam kontrolował: karty i raty samochodu. Zmiana dochodu w krótkim czasie nie wchodziła w grę, więc zaczął od tego, co mógł zmienić od ręki. Wszystko przeliczono tym samym wzorem:

KrokInne ratyRata maks.Kwota kredytu
Stan wyjściowy, 25 lat950 zł1 840 zł202 487 zł
Krok 1: zamknięcie karty650 zł2 140 zł235 501 zł
Krok 2: spłata raty za samochód0 zł2 790 zł307 032 zł
Krok 3: wydłużenie do 30 lat (bez innych rat)0 zł2 790 zł317 923 zł

Zamknięcie karty dało około 33 tys. zł, spłata raty za samochód kolejne około 72 tys. zł. Sama zmiana okresu z 25 do 30 lat dała około 11 tys. zł, czyli mniej niż dwa poprzednie kroki razem.

Kamil rozważał też sprzedaż samochodu, bo wtedy rata przestałaby istnieć od razu. Odłożył jednak tę decyzję, bo wymagała wcześniejszego zorganizowania transportu do pracy i wyceny auta. Zamiast tego porównał obie drogi: spłatę raty z oszczędności albo wydłużenie kredytu. Pierwsza zwiększała zdolność mocniej, ale zostawiała mniejszą poduszkę finansową.

Ciekawe jest porównanie: gdyby Kamil tylko wydłużył okres i nic nie zamknął, miałby 209 670 zł zamiast 202 487 zł. Wydłużenie działa najlepiej dopiero wtedy, gdy zobowiązania są uporządkowane, bo zwiększa kwotę tylko w granicach tego, na co pozwala rata.

Przed wnioskiem Kamil sprawdził raport w BIK i upewnił się, że zamknięta karta i spłacony samochód są widoczne. Przy zmianach, które pojawiają się w rejestrze z opóźnieniem, lepiej zrobić je z wyprzedzeniem. Warto też porównać wynik z kalkulatorem zdolności kredytowej, który pozwala zmieniać okres i kwotę.

Koszty poza ratą

Rata to nie wszystko. Przy zakupie mieszkania pojawiają się wkład własny, koszty transakcyjne i ewentualne opłaty za wycenę. Te pozycje nie zmieniają zdolności w modelu, ale wpływają na to, czy cały plan jest realny. Kamil policzył je osobno, żeby sprawdzić, czy wkład, który ma, wystarczy na start, a miesięczna rata nie przekroczy jego możliwości. Te koszty warto mieć zapisane w jednym miejscu, żeby porównanie z ratą było rzetelne.

Lista kontrolna przed wnioskiem

  • aktualny raport BIK z wszystkimi ratami i limitami,
  • plan spłat dla rat, które zostaną po zmianach,
  • zaświadczenie o dochodzie zgodne z umową o pracę,
  • przeliczenie raty przy stopie wyższej o bufor, nie tylko przy stopie z oferty.

Czego nie robić i co z tego wynika

Najczęstszy błąd przy jednej pensji to liczenie wyłącznie od wynagrodzenia i pomijanie rat oraz limitów. Bank liczy całość obciążeń, więc deklarowanie tylko pensji bez informacji o racie nie ma sensu. Podanie nieprawdy we wniosku to przestępstwo, zgodnie z art. 297 Kodeksu karnego.

Warto też pamiętać, że przy kredycie hipotecznym zabezpieczeniem jest sama nieruchomość, a jej wartość ustala osobna wycena. Zdolność kredytowa i wycena to dwie różne oceny, które mogą dać różne wyniki, dlatego przed wnioskiem warto znać obie.

Druga pułapka to zaciąganie nowego zobowiązania tuż przed wnioskiem, na przykład kredytu na meble czy nowej karty z dużym limitem. Każde takie zobowiązanie zmniejsza zdolność, nawet jeśli na początku wydaje się małe.

Trzecia to wybór najdłuższego okresu bez przeliczenia całkowitego kosztu. Wydłużenie zwiększa zdolność, ale oznacza wyższe odsetki w sumie. Warto sprawdzić wpływ okresu kredytowania na zdolność i wiek, w którym kończy się spłata, bo banki zwykle ograniczają go zależnie od polityki.

Wniosek z tego przykładu: przy jednej pensji najmocniej obniżają zdolność stałe raty, a nie koszty życia. Zanim zmienisz okres, uporządkuj zobowiązania. Pomocne będą artykuły o splacie zobowiązań przed kredytem i o kosztach utrzymania. Jeśli chcesz, żeby ktoś przejrzał Twoją sytuację, możesz zadać nam pytanie przez formularz (bezpłatnie, niewiążąco).

W skrócie

  • Przykład jest modelowy: Kamil i jego liczby są fikcyjne, a parametry banku przyjęte przykładowo.
  • Przy jednej pensji stała rata samochodu i limit karty zjadają większość zdolności.
  • Zamknięcie karty i spłata raty zwiększyły kwotę z 202 487 zł do 307 032 zł.
  • Samo wydłużenie okresu do 30 lat daje mniej niż uporządkowanie zobowiązań.
  • Każdy bank ma własne DSTI, bufor i koszty, więc wynik trzeba sprawdzić w konkretnym banku.

Najczęściej zadawane pytania

Czy rata za samochód obniża zdolność do kredytu hipotecznego?

Tak, zwykle obniża, bo bank liczy ją jako stałe obciążenie przez cały okres spłaty samochodu. Im więcej rat zostaje do końca, tym mniejsza kwota na nową ratę. Część banków uwzględnia też to, ile miesięcy zostało do spłaty.

Czy wydłużenie kredytu do 30 lat zawsze pomaga?

Pomaga w zdolności, ale zwiększa koszt całkowity, bo odsetki płacone są przez dłuższy czas. Dodatkowo bank ogranicza wiek kredytobiorcy w dniu spłaty ostatniej raty, więc możliwość wydłużenia zależy od wieku i polityki banku.

Czy zamknięcie karty z limitem bez zadłużenia ma sens?

W modelu tak, bo bank może wliczać procent nieużywanego limitu do obciążeń. Efekt zależy od banku, a zmiana bywa widoczna w BIK z opóźnieniem, więc warto ją zrobić przed złożeniem wniosku.

Czy bufor oznacza, że bank odrzuci wniosek?

Nie musi, ale oznacza, że wynik oceny jest niższy, niż wskazywałaby sama oferta. Bufor jest wliczany przez bank w jego model, więc porównanie ofert powinno uwzględniać sposób liczenia zdolności, a nie wyłącznie oprocentowanie. Konkretne zasady zależą od banku i od polityki ryzyka.

Źródła

o autorach

Zespół redakcyjny Zdolnometr przygotowuje poradniki na podstawie przepisów (Prawo bankowe, ustawa o kredycie konsumenckim), rekomendacji KNF oraz informacji BIK i UOKiK. Przykłady liczbowe to modele z jawnymi założeniami, a nie oferty banków. Jak pracujemy.

Czytaj dalej