Przykłady
Para z dzieckiem, limity kart i raty 0% a zdolność do kredytu hipotecznego: przykład modelowy
To przykład modelowy: Anna, Tomasz i ich dziecko są postaciami fikcyjnymi, a liczby służą tylko do pokazania mechanizmu. Oboje zarabiają wystarczająco na ratę, ale karta z dużym limitem i dwie raty 0% zjadają część zdolności, przez co kwota kredytu hipotecznego wychodzi wyraźnie niższa, niż wynikałoby z dochodów.
Założenia przykładu
Anna i Tomasz mają dziecko w wieku przedszkolnym i chcą kupić mieszkanie na kredyt hipoteczny. Oboje pracują na umowę o pracę i nie mają innych dochodów. Każdy bank ma własne parametry, więc poniższe założenia są przyjęte wyłącznie na potrzeby obliczeń:
- oprocentowanie 7,5% rocznie plus bufor stopy procentowej 2,5 pkt proc., czyli 10% rocznie do obliczeń zdolności,
- okres kredytowania 25 lat, czyli 300 rat miesięcznych,
- maksymalny udział wszystkich rat w dochodzie netto (DSTI) 45%,
- koszty utrzymania: 1300 zł na pierwszą osobę dorosłą, 900 zł na drugą osobę dorosłą i 800 zł na dziecko,
- świadczenie 800+ nie jest wliczane do dochodu, bo część banków je uwzględnia, a część nie.
Sposób liczenia jest prosty. Najpierw ustalamy, ile z dochodu może pójść na wszystkie raty:
rata_max = dochód netto × DSTI − inne raty
Następnie zamieniamy tę ratę na kwotę kredytu, czyli wartość bieżącą renty:
K = rata_max × (1 − (1 + r)^−n) / r
gdzie r to miesięczna stopa (10% / 12), a n to liczba rat. W modelu sprawdzamy też, czy po opłaceniu raty i kosztów utrzymania coś zostaje. W tym przykładzie to ograniczenie nie jest najmocniejsze.
Sytuacja wyjściowa: dochody i zobowiązania
Na początku Anna i Tomasz mają dochód netto razem 9 000 zł miesięcznie. Ich obciążenia wyglądają tak:
| Pozycja | Anna | Tomasz | Razem |
|---|---|---|---|
| Dochód netto miesięcznie | 4 800 zł | 4 200 zł | 9 000 zł |
| Koszty utrzymania (model) | 1 300 zł | 900 zł + 800 zł na dziecko | 3 000 zł |
Druga tabela pokazuje zobowiązania, które bank wlicza do rat:
| Zobowiązanie | Kwota w modelu |
|---|---|
| Karta kredytowa, limit 12 000 zł, przyjęte 3% limitu miesięcznie | 360 zł |
| Raty 0% za sprzęt AGD | 420 zł |
| Raty 0% za telewizor | 260 zł |
| Razem inne raty | 1 040 zł |
Karta nie jest zadłużona, a limit nie jest wykorzystany. Mimo to część banków wlicza do obciążeń procent przyznanego limitu, a raty 0% są zobowiązaniem, dopóki się je spłaca.
Bufor stopy procentowej wymaga osobnego wyjaśnienia, bo wielu czytelników zakłada, że bank liczy ratę według oprocentowania z oferty. Przy kredycie hipotecznym jest inaczej: bank przelicza ratę tak, jakby stopa była wyższa o bufor. W naszym przykładzie to 2,5 pkt proc., a przy okresowo stałej stopie jego wysokość może zależeć od długości okresu stałej stopy. Dlatego przy porównywaniu ofert warto pytać, jak bank liczy zdolność, a nie tylko jaka jest oferowana stopa.
Dlaczego zdolność wychodzi tak niska
Po podstawieniu liczb wygląda to następująco:
- maksymalna suma rat: 9 000 zł × 45% = 4 050 zł,
- po odjęciu innych rat: 4 050 zł − 1 040 zł = 3 010 zł,
- ta kwota to rata, którą bank może uznać za możliwą do spłaty w modelu.
Dla raty 3 010 zł, przy 10% i 300 ratach, współczynnik wartości bieżącej renty wynosi około 110,05. Daje to kwotę kredytu 331 242 zł. Gdyby nie było innych rat, ta sama procedura dałaby 445 691 zł. Różnica wynosi około 114 tys. zł i wynika wyłącznie z zobowiązań, a nie z dochodu.
Warto zauważyć, że około 1 040 zł innych rat to ponad jedna czwarta zdolności do raty hipotecznej w tej sytuacji. Liczy się nie to, czy karta jest używana, ale to, jakie obciążenia bank widzi i jak je przyjmuje w swoim modelu.
Co zmieniono krok po kroku
Anna i Tomasz nie mogli w krótkim czasie podnieść dochodów, więc skupili się na tym, co dało się zmienić w kilka tygodni. Każdy krok został przeliczony tym samym wzorem:
| Krok | Inne raty | Rata maks. | Kwota kredytu (10%, 25 lat) |
|---|---|---|---|
| Stan wyjściowy | 1 040 zł | 3 010 zł | 331 242 zł |
| Krok 1: zamknięcie nieużywanej karty | 680 zł | 3 370 zł | 370 859 zł |
| Krok 2: spłata obu rat 0% | 0 zł | 4 050 zł | 445 691 zł |
Zamknięcie karty dało około 40 tys. zł więcej kwoty kredytu, a spłata rat 0% kolejne około 75 tys. zł. Łącznie kwota wzrosła o około 114 tys. zł, czyli do 445 691 zł.
Anna i Tomasz przed złożeniem wniosku sprawdzili też raporty w BIK, żeby upewnić się, że wszystkie dane są aktualne. Zamknięcie karty i spłata rat może pojawić się w raporcie z opóźnieniem, dlatego lepiej zrobić to z wyprzedzeniem, a nie w dniu składania wniosku.
Ich nowa kwota 445 691 zł nadal nie wystarczała na całe mieszkanie, więc musieli dołożyć wkład własny i rozważyć tańsze lokum. Warto to policzyć osobno przed wizytą w banku. Pomocny jest kalkulator zdolności kredytowej, który pokaże orientacyjną kwotę przy własnych danych.
Dlaczego kolejność ma znaczenie
Anna i Tomasz zaczęli od karty, bo jej zamknięcie jest szybkie i nie wymaga spłacania rat. Dopiero potem zajęli się ratami 0%, które trzeba spłacać po kolei, zgodnie z umową z każdym sprzedawcą. Plan ustalili z budżetem domowym, tak aby w miesiącu składania wniosku zostawała zapasowa poduszka finansowa. Gdyby najpierw spłacili wszystko, a dopiero potem sprawdzili budżet, mogliby zostać bez rezerwy na nieprzewidziane wydatki, a to samo w sobie zwiększa ryzyko kolejnych zobowiązań.
Czego nie robić i co z tego wynika
Najczęstszy błąd w takiej sytuacji to zaniżanie lub zatajanie zobowiązań we wniosku. Podanie nieprawdy lub fałszywe dokumenty to przestępstwo, zgodnie z art. 297 Kodeksu karnego, a bank i tak weryfikuje dane w BIK.
Druga pułapka to zmiana wszystkiego naraz tuż przed wnioskiem. Lepiej rozłożyć działania w czasie, zachować dokumentację spłat i sprawdzić raport BIK, zanim bank go zobaczy. Wydłużenie okresu kredytowania też może pomóc, ale zależy od wieku kredytobiorców i polityki banku, więc warto to sprawdzić w osobnym artykule o okresie kredytowania.
Wniosek z tego przykładu jest prosty: w tej rodzinie najszybciej zdolność podniosły zobowiązania, a nie dochód. Zanim zmienisz pensję, sprawdź jak bank liczy zdolność kredytową krok po kroku i które raty najbardziej obciążają wynik. Jeśli wątpliwości dotyczą wyłącznie rat zakupowych, pomocny będzie osobny artykuł o ratach 0%. Gdy chcesz przejść przez własny przypadek z kimś, kto zna kryteria, możesz zadać nam pytanie przez formularz (bezpłatnie, niewiążąco).
Czego nie robić przed wnioskiem
Kolejną pułapką jest zakup na raty w ostatnich tygodniach przed wnioskiem. Nowa rata 0% od razu zmniejsza wynik modelu, nawet jeśli wydaje się niewielka. Anna i Tomasz odłożyli zakupy AGD do czasu po podpisaniu umowy kredytowej, bo każde nowe zobowiązanie w tym okresie mogło zmienić ocenę.
W skrócie
- Przykład jest modelowy: osoby i liczby są fikcyjne, a parametry banku przyjęte przykładowo.
- Zdolność liczy się z rat, a nie z samego dochodu: nieużywany limit karty też może ją obniżyć.
- Raty 0% są zobowiązaniem, dopóki trwa ich spłata.
- W przykładzie zamknięcie karty i spłata rat zwiększyły kwotę kredytu z 331 242 zł do 445 691 zł.
- Zmiany warto zrobić z wyprzedzeniem i sprawdzić raport BIK przed wnioskiem.
Najczęściej zadawane pytania
Czy limit na karcie obniża zdolność kredytową?
Tak, w wielu bankach obniża. Część instytucji wlicza do obciążeń miesięcznych procent przyznanego limitu, nawet gdy karta nie jest używana. Dlatego zamknięcie nieużywanej karty bywa jednym z najprostszych sposobów na podniesienie zdolności. Konkretny sposób liczenia zależy od banku.
Czy raty 0% liczą się do zdolności, skoro nic nie kosztują?
Zwykle tak. Raty 0% nie mają odsetek, ale są zobowiązaniem, które trwa do ostatniej wpłaty. Bank widzi je jako stałą ratę, więc zmniejszają kwotę, którą można przeznaczyć na nową ratę kredytu.
Czy po zamknięciu karty zdolność rośnie od razu?
Nie zawsze od razu. Zdolność liczy bank na podstawie danych, które ma w chwili oceny, a informacja o zamknięciu może dotrzeć do BIK z opóźnieniem. Zamknięcie przed złożeniem wniosku i zachowanie dokumentów pozwala uniknąć niepotrzebnych pytań, ale nie ma gwarancji wyniku.
Czy dziecko obniża zdolność kredytową?
Dziecko zwykle nie wchodzi do rat, ale wlicza się w koszty utrzymania, które bank przyjmuje według własnej metody. W naszym modelu koszt dziecka to 800 zł miesięcznie, a warunek, że po racie i kosztach coś zostaje, pilnuje, żeby rodzina nie została bez środków. Świadczenie 800+ część banków wlicza do dochodu, a część nie, dlatego w przykładzie zostało pominięte. Konkretne stawki ustala każdy bank.
Źródła
- Prawo bankowe (ISAP)
- Ustawa o kredycie hipotecznym (ISAP)
- Rekomendacje KNF dla banków
- BIK
- Kodeks karny (ISAP)
o autorach
Zespół redakcyjny Zdolnometr przygotowuje poradniki na podstawie przepisów (Prawo bankowe, ustawa o kredycie konsumenckim), rekomendacji KNF oraz informacji BIK i UOKiK. Przykłady liczbowe to modele z jawnymi założeniami, a nie oferty banków. Jak pracujemy.
Czytaj dalej
Przykłady
Emerytka, remont mieszkania i niska zdolność kredytowa: przykład modelowy
Przykład modelowy: jak wiek i limit karty ograniczają kredyt na remont przy emeryturze oraz co zmienia zamknięcie karty i wkład własny.
Przykłady
Specjalista na B2B z krótkim stażem działalności a zdolność kredytowa: przykład modelowy
Przykład modelowy: krótki staż B2B obniża zdolność do kredytu gotówkowego. Sprawdź, co zmienić przed wnioskiem i jak wynik rośnie po 12 miesiącach.
Przykłady
Jedna pensja, rata samochodu i karta a zakup kawalerki na kredyt: przykład modelowy
Przykład modelowy: jak rata za auto i limit karty ograniczają kredyt hipoteczny na kawalerkę przy jednej pensji oraz co daje ich uporządkowanie.