Przejdź do treści

Podstawy

Okres kredytowania a zdolność kredytowa: ile daje wydłużenie z 20 do 30 lat

Wydłużenie okresu kredytowania zwykle zmniejsza ratę, a przy tym podnosi kwotę, którą bank uzna za możliwą do spłaty. Ma jednak cenę: łączne odsetki rosną znacznie szybciej niż sama kwota, a banki ograniczają maksymalny wiek kredytobiorcy na koniec spłaty.

Zespół redakcyjny Zdolnometr opublikowano 7 min czytania

Dlaczego okres ma znaczenie dla zdolności

Bank ocenia, czy rata nowego kredytu mieści się w budżecie. Rata zależy od trzech rzeczy: kwoty kredytu, oprocentowania i liczby miesięcy spłaty. Dwie pierwsze są zwykle ustalone przez wniosek i ofertę, więc okres to parametr, który kredytobiorca może najłatwiej wpłynąć na wynik.

Im dłuższy okres, tym mniejsza rata przy tej samej kwocie. Mniejsza rata oznacza, że przy tym samym limicie DSTI bank może zaakceptować większy kredyt. Mechanizm opisuje artykuł jak bank liczy zdolność kredytową, a wskaźniki, którymi się posługuje, wyjaśnia artykuł o DTI i DSTI.

Najczęściej stosowana jest rata annuitetowa, czyli stała kwota co miesiąc. Jej wysokość wynika ze wzoru: rata = K × r / (1 − (1 + r)^−n), gdzie K to kwota kredytu, r to miesięczna stopa, czyli oprocentowanie roczne podzielone przez 12, a n to liczba miesięcy. Z tego wzoru widać, że wydłużenie n zmniejsza ratę, ale wolniej spłaca kapitał, bo na początku większa część raty to odsetki.

Ważne jest jednak, że okres nie działa w próżni. Zmienia on jednocześnie wysokość raty, łączny koszt kredytu i to, jak długo będziesz obciążony zobowiązaniem.

Ta sama rata, większa kwota

Poniższy przykład jest modelowy. Założenia: kredyt hipoteczny, oprocentowanie przyjęte 7,5% plus bufor 2,5 pkt proc., razem 10%; rata na poziomie 2300 zł, którą przyjęto jako maksymalną dla tego dochodu. Każdy bank ma własne parametry.

OkresRata za 300 000 złKwota przy racie 2300 złOdsetki przy racie 2300 zł
20 lat2895 złokoło 238 000 złokoło 314 000 zł
25 lat2726 złokoło 253 000 złokoło 437 000 zł
30 lat2633 złokoło 262 000 złokoło 566 000 zł

Z tabeli wynika, że wydłużenie z 20 do 30 lat zwiększa kwotę, którą bank może zaakceptować, o około 24 000 zł. To około 10%. W tym samym czasie łączne odsetki wzrastają z około 314 000 zł do około 566 000 zł, czyli niemal dwukrotnie. Kredytobiorca zyskuje na zdolności, ale płaci za nią znacznie więcej.

Rata dla kredytu 300 000 zł spada między 20 a 30 latami o około 262 zł miesięcznie. Wydaje się mało, ale przy takiej kwocie różnica w całym okresie jest znacząca, co pokazuje kolejny przykład.

Tabelę warto czytać w poziomie, czyli porównując ten sam dochód i ten sam bufor w różnych okresach. Każdy wiersz pokazuje jedną alternatywę, a nie wynik ogólny. Dzięki temu różnica wynika tylko z okresu, a nie z innych zmian w założeniach. Liczby są zaokrąglone, więc drobne różnice w sumach wynikają z zaokrągleń, a nie z innej metody obliczeń.

Warto też pamiętać, że wydłużenie przesuwa część kosztów na późniejsze lata. Rata maleje dziś, ale suma zapłacona w całym okresie rośnie.

Koszt całkowity, którego nie widać w racie

Miesięczna rata to tylko jedna strona medalu. Druga to suma wszystkich rat i wynikające z niej odsetki. Dla kredytu 300 000 zł przy oprocentowaniu 10% przyjętym w modelu sumy wyglądają następująco: przy 20 latach około 694 800 zł, czyli odsetki około 394 800 zł; przy 30 latach około 947 800 zł, czyli odsetki około 647 800 zł.

Różnica w odsetkach wynosi więc około 253 000 zł, mimo że rata jest tylko o około 262 zł niższa. Dlatego wydłużenie warto traktować jako narzędzie do uzyskania potrzebnej zdolności, a nie jako sposób na tani kredyt. Jeśli dochód pozwala na krótszy okres, zwykle to rozwiązanie kosztuje mniej.

Stopa i okres działają zresztą razem. Przy niższym oprocentowaniu ta sama rata daje większą kwotę. Przykład modelowy: przy 20 latach i oprocentowaniu 7,5% (bez bufora) rata 2300 zł pozwala na kredyt około 286 000 zł, a przy 10% już około 238 000 zł. Rodzaj oprocentowania opisuje artykuł o stałej i zmiennej stopie.

Wiek kredytobiorcy i limity banku

Okres nie zawsze może być dowolnie długi. Banki zwykle określają maksymalny wiek kredytobiorcy w dniu spłaty ostatniej raty, a wartość tego limitu zależy od banku. Dla osoby, która ma 50 lat, wydłużenie do 30 lat oznacza spłatę w wieku 80 lat. Jeśli przyjęty przykładowo limit wynosi 75 lat, maksymalny okres skraca się do 25 lat. Dla osoby w wieku 45 lat 30-letni okres kończy się w wieku 75 lat, więc w tym przykładzie mieści się w limicie. Różnica pojawia się dopiero przy wyższym wieku startowym.

Zasady te są zależne od banku, więc warto je sprawdzić przed złożeniem wniosku, a nie po otrzymaniu oferty z okresem, którego nie da się zaakceptować.

Przy kredytach hipotecznych okres i zabezpieczenie idą w parze. Ustawa o kredycie hipotecznym wymaga oceny zdolności, a sam okres jest częścią umowy, którą warto dokładnie przeczytać.

Kiedy wydłużenie ma sens

Wydłużenie okresu pomaga wtedy, gdy rata jest jedyną przeszkodą, a dochód i koszty są stabilne. Gdy po skróceniu okresu rata przekracza bezpieczny próg, dłuższy okres pozwala uzyskać potrzebną kwotę, a później można nadpłacać, jeśli umowa na to pozwala.

Wydłużenie nie rozwiąże jednak problemu, gdy przyczyną niskiej zdolności są inne zobowiązania. Każda spłacona rata zmniejszy budżet na nową ratę niezależnie od okresu. W takiej sytuacji większy efekt daje uporządkowanie zobowiązań, o czym mówi artykuł o spłacie zobowiązań przed wnioskiem.

Dla osoby, która planuje sprzedaż nieruchomości po kilku latach, łączny koszt odsetek może mieć mniejsze znaczenie, bo spłaci się tylko część kredytu. Warunki wcześniejszej spłaty określa jednak umowa, więc trzeba je sprawdzić przed podpisaniem.

Zapas na wypadek zmian

Nawet gdy bank zaakceptuje wnioskowaną kwotę, rata nie powinna wypełniać całego budżetu. Koszty utrzymania rosną, pojawiają się wydatki, których nie planowano, a dochód może się zmienić. Zapas pozwala przetrwać gorszy okres bez zaległości. Maksymalna kwota z obliczeń bankowych jest górną granicą, a nie celem. Dobrym punktem wyjścia jest pytanie, ile zostaje po wszystkich wydatkach w zwykłym miesiącu, a nie w najlepszym. Warto to sprawdzić na kilku miesiącach wyciągów, a nie na jednym.

Przed podjęciem decyzji policz wynik dla kilku okresów i porównaj nie tylko ratę, ale też łączny koszt. Wstępne obliczenia da kalkulator zdolności kredytowej, choć wynik banku może być inny. Przy wątpliwościach warto zadać nam pytanie przez formularz (bezpłatnie, niewiążąco).

W skrócie

  • Dłuższy okres zmniejsza ratę, więc może zwiększyć kwotę, którą bank zaakceptuje.
  • Zysk na zdolności jest wyraźnie mniejszy niż wzrost łącznych odsetek.
  • Banki ograniczają maksymalny wiek kredytobiorcy na koniec spłaty, zależnie od banku.
  • Oprocentowanie i okres działają razem, więc ich wpływ trzeba oceniać łącznie.
  • Wydłużenie nie usunie problemu, jeśli przyczyną są inne zobowiązania.

Najczęściej zadawane pytania

Czy dłuższy okres zawsze poprawia zdolność kredytową?

Zwykle zwiększa kwotę, którą bank może zaakceptować, bo zmniejsza ratę. Nie zawsze jednak poprawia ocenę, bo bank patrzy także na wiek, inne zobowiązania i politykę ryzyka. Dłuższy okres może więc pomóc w przekroczeniu progu, ale nie przesądza o pozytywnej decyzji.

Czy bank może przyznać krótszy okres, niż wnioskowałem?

Tak, bank może zaproponować inny okres, jeśli uzna, że wnioskowany jest zbyt długi lub przekracza limit wieku. Warto wtedy porównać nową ratę z własnym budżetem, zanim zaakceptujesz ofertę.

Czy nadpłata zmienia wynik oceny zdolności?

Nadpłata zmniejsza saldo zobowiązania, więc w przyszłości może obniżyć obciążenia. Jednak zasady jej rozliczania zależą od umowy i banku, dlatego przed nadpłatą warto sprawdzić, jak wpływa ona na okres i ratę.

Czy krótszy okres zawsze jest lepszy?

Nie zawsze. Krótszy okres oznacza niższy koszt odsetek, ale wyższą ratę. Jeśli rata przekracza próg, który bank przyjmuje dla danego dochodu, krótszy okres może oznaczać mniejszą kwotę kredytu albo odmowę. Najlepszy wybór to ten, który łączy bezpieczną ratę z rozsądnym kosztem całkowitym, a nie najkrótszy możliwy.

Ile zyskuję na wydłużeniu, jeśli dochód jest niski?

Procentowy wzrost kwoty zależy od oprocentowania i długości okresów, a nie od dochodu. Przy niskim dochodzie łączna kwota pozostaje jednak mała, więc samo wydłużenie może nie wystarczyć, a odsetki nadal rosną. Warto wtedy rozważyć zmiany w zobowiązaniach.

Źródła

o autorach

Zespół redakcyjny Zdolnometr przygotowuje poradniki na podstawie przepisów (Prawo bankowe, ustawa o kredycie konsumenckim), rekomendacji KNF oraz informacji BIK i UOKiK. Przykłady liczbowe to modele z jawnymi założeniami, a nie oferty banków. Jak pracujemy.

Czytaj dalej