Przejdź do treści

Dochody i zatrudnienie

Działalność gospodarcza a zdolność kredytowa: staż, forma opodatkowania i B2B

Bank może zaliczyć dochód z działalności gospodarczej do zdolności kredytowej, ale zwykle wymaga minimalnego stażu i liczy go według przyjętej metody, a nie z przychodu z faktur. Różnica między przychodem a dochodem zaliczonym bywa bardzo duża. Poniżej pokazujemy, skąd się bierze i jak ją policzyć na przykładzie modelowym.

Zespół redakcyjny Zdolnometr opublikowano 7 min czytania

Jak bank patrzy na dochód z działalności

Przedsiębiorca nie ma stałej pensji, więc bank musi ustalić, jaki dochód uznać za trwały. Punktem wyjścia są dokumenty podatkowe i księgowe, a nie wpływy na rachunku. Przychód z faktur jest jedynie początkiem analizy, bo z niego trzeba odjąć koszty prowadzenia firmy, podatek i składki, a bank może zastosować własne zasady szacowania.

Podstawą ogólną pozostaje art. 70 ust. 1 Prawa bankowego, który wiąże przyznanie kredytu ze zdolnością do spłaty wraz z odsetkami w terminach określonych w umowie. Bank sam decyduje, jak tę zdolność udokumentować przy działalności. Dlatego dwie firmy o tym samym przychodzie mogą mieć bardzo różny wynik.

Staż działalności: ile wymaga bank

Najczęściej bank wymaga minimalnego okresu prowadzenia firmy, zwykle 12-24 miesięcy, zależnie od banku i rodzaju kredytu. Przy krótszym stażu dochód z działalności może w ogóle nie zostać zaliczony, nawet jeśli wpływy są wysokie. Nie oznacza to odmowy wprost, ale sprawia, że cały wniosek opiera się na innych źródłach dochodu.

Staż liczy się zwykle od daty rejestracji, a nie od pierwszej faktury. Jeśli działalność była zawieszona lub zmieniała się jej forma, bank może zapytać o szczegóły. Dobrze mieć to uporządkowane, zanim pojawi się pytanie.

Jeśli działalność jest krótsza, niż wymaga bank, część osób próbuje rozwiązać problem, przenosząc wpływy na inne konto albo dzieląc przychód między kilka podmiotów. Takie zabiegi nie tylko nie poprawiają oceny, ale mogą wzbudzić pytania przy weryfikacji. Uczciwym wyjściem jest poczekać na wymagany staż albo złożyć wniosek w kwocie dopasowanej do tego, co bank realnie zaliczy.

Forma opodatkowania a dochód zaliczony

Bank nie patrzy na przychód w oderwaniu od sposobu rozliczania podatków. Dochód może być szacowany z zeznania rocznego, z księgi przychodów i rozchodów albo z ewidencji, zależnie od tego, jak firma jest prowadzona. Część banków stosuje też własne współczynniki, które zmniejszają dochód zaliczony w stosunku do przychodu.

Przykład modelowy, założenia: przedsiębiorca prowadzi firmę od 3 lat, ma miesięczny dochód po odjęciu kosztów i podatku 4 300 zł netto oraz już jedną ratę 500 zł. Bank przyjmuje przykładowo limit 50% dochodu na wszystkie raty (DSTI), a przy kredycie gotówkowym liczy ratę na 84 miesiące przy oprocentowaniu 8% rocznie. Parametry są przykładowe, każdy bank ma własne.

SytuacjaDochód zaliczonyMax nowa rataMax kwota kredytu
Staż krótszy niż wymagany0 złbrak (limit zjadają istniejące 500 zł)brak
Staż spełniony, bank wlicza 70% dochodu3 010 zł1 005 złokoło 64 480 zł
Staż spełniony, bank zalicza cały dochód4 300 zł1 650 złokoło 105 863 zł

Różnica między drugim a trzecim wierszem wynika wyłącznie z przyjętego przez bank współczynnika zaliczenia. Firma przy identycznych wpływach może więc otrzymać kredyt o ponad 40 tysięcy złotych niższy. Dlatego przed wnioskiem warto zapytać bank, jaki procent dochodu z działalności zalicza i jak liczy koszty. Wstępną orientację w limicie daje kalkulator zdolności kredytowej, choć wynik nie zastąpi decyzji banku.

Dokumenty, które bank zwykle sprawdza

Zestaw dokumentów zależy od banku, ale przy działalności powtarzają się trzy grupy. Pierwsza to zeznania podatkowe za ostatnie lata, które pokazują dochód i sposób jego rozliczania. Druga to dokumenty księgowe, czyli księga przychodów i rozchodów albo ewidencja, zależnie od formy. Trzecia to wyciągi z rachunku firmowego oraz, jeśli bank tego wymaga, z rachunku prywatnego.

Spójność jest ważniejsza niż ilość papierów. Jeśli zeznanie pokazuje niższy dochód niż wpływy na wyciągu, bank będzie chciał poznać przyczynę, na przykład koszty, zwroty albo przelewy między kontami. Wyjaśnienie warto przygotować na piśmie, zanim pojawi się pytanie. Nie wolno natomiast zmieniać danych w dokumentach pod kredyt. Podawanie nieprawdy we wniosku jest przestępstwem z art. 297 Kodeksu karnego.

B2B: współpraca z jednym zleceniodawcą

Współpraca B2B, czyli świadczenie usług dla firm, często oznacza, że większość przychodu pochodzi od jednego klienta. Dla banku oznacza to ryzyko koncentracji: utrata tego zleceniodawcy może od razu obniżyć dochód. Część banków dlatego ostrożniej zalicza dochód, gdy jeden kontrahent stanowi większość wpływów, i pyta o długość trwania takiej współpracy.

Nie ma tu uniwersalnej zasady. Stabilna, wieloletnia współpraca z jednym klientem bywa oceniana lepiej niż kilka krótkich umów z różnymi firmami. Warto przedstawić umowę, jej długość i to, czy jest odnawiana. Porównanie z innymi formami zatrudnienia opisuje artykuł Umowa zlecenie i o dzieło a zdolność kredytowa.

Kiedy dochód z działalności nie wystarczy

Są sytuacje, w których nawet dobrze prowadzona firma nie daje wystarczającego limitu. Dotyczy to zwłaszcza firm z krótkim stażem, z dochodem mocno zmiennym między miesiącami albo z wysokimi zobowiązaniami firmowymi, które bank przypisuje także osobie prywatnej. Wtedy przy wniosku o większą kwotę pomaga rozważenie mniejszego kredytu lub krótszego okresu spłaty.

Krótszy okres zwiększa ratę, więc nie zawsze jest korzystny w tym przypadku. Dłuższy okres zmniejsza ratę, ale zwiększa łączny koszt odsetek i wydłuża zobowiązanie. Wybór zależy od tego, jak stabilny jest dochód i jakie inne zobowiązania ciążą na rodzinie. Wpływ długości okresu na ocenę opisuje artykuł Okres kredytowania a zdolność.

Warto też pamiętać, że bank ocenia dochody i zobowiązania wnioskodawcy, a dochód innej osoby wchodzi do oceny tylko wtedy, gdy ta osoba jest współkredytobiorcą. Zasady współkredytobiorcy omawia artykuł Współkredytobiorca a zdolność.

Co realnie poprawia ocenę

Najskuteczniejsze działania są zwykle proste i nie wymagają zmiany modelu biznesowego. Pierwsza to uporządkowanie zobowiązań. Każda rata, także z karty lub z limitu w koncie firmowym, zmniejsza miejsce na nową ratę, dlatego przed wnioskiem warto sprawdzić, co faktycznie jest w raporcie. Szczegóły opisuje artykuł Które zobowiązania spłacić przed wnioskiem o kredyt.

Druga to stabilność wpływów w dłuższym okresie. Bank patrzy na kilkanaście miesięcy, więc pojedynczy dobry miesiąc mniej pomaga niż równe wyniki. Trzecia to czytelna dokumentacja. Firma, która potrafi wyjaśnić swoje dochody w dwóch zdaniach, zwykle przechodzi analizę sprawniej niż ta, która dopiero szuka papierów.

Co zrobić po niskiej ocenie

Gdy bank zaniży dochód z działalności, można poprosić o pisemne wyjaśnienie oceny zdolności kredytowej. Art. 70a Prawa bankowego przewiduje, że osoba ubiegająca się o kredyt może otrzymać informację o czynnikach, które miały wpływ na ocenę. Dla konsumenta jest to bezpłatne. Procedura jest opisana w artykule Prawo do wyjaśnienia oceny zdolności kredytowej.

Jeśli wyjaśnienie nie rozwiewa wątpliwości, możesz zgłosić sprawę Rzecznikowi Finansowemu, który pomaga w sporach z instytucjami finansowymi. Jeśli chcesz, żeby ktoś przejrzał Twoją sytuację, zadaj nam pytanie przez formularz (bezpłatnie, niewiążąco).

W skrócie

  • Bank liczy dochód z działalności według własnej metody, a nie z przychodu z faktur.
  • Minimalny staż działalności jest zwykle wymagany, często w przedziale 12-24 miesięcy.
  • Forma opodatkowania i dokumenty księgowe wpływają na to, jaki dochód zostanie zaliczony.
  • Współpraca z jednym klientem może obniżyć ocenę ze względu na koncentrację wpływów.
  • Każda istniejąca rata zmniejsza miejsce na nową, także przy dobrym przychodzie.

Najczęściej zadawane pytania

Czy bank zaliczy dochód z działalności, która trwa krócej niż rok?

Często nie, bo większość banków wymaga minimalnego stażu. Zasady są jednak różne, dlatego warto zapytać o nie przed złożeniem wniosku. Krótki staż nie zawsze oznacza odmowę, ale zwykle ogranicza kwotę.

Czy przychód z faktur to to samo co dochód zaliczony?

Nie. Bank odejmuje koszty związane z prowadzeniem firmy i podatki, a potem może zastosować własny współczynnik. Dlatego kwota na fakturach bywa wyraźnie wyższa od tego, co bank uzna za dochód.

Czy zmiana formy opodatkowania przed wnioskiem poprawi zdolność?

Zmiana formy przed wnioskiem bywa skomplikowana i nie zawsze poprawia wynik, bo bank patrzy na historię dochodów. Decyzje podatkowe warto konsultować z doradcą podatkowym, a w kontekście kredytu pytać bank, jak oceni konkretne dokumenty.

Czy B2B obniża zdolność kredytową?

Samo B2B nie obniża zdolności automatycznie. Może jednak obniżyć ocenę, jeśli większość przychodu pochodzi od jednego klienta i współpraca nie jest długa ani odnawiana.

Czy mogę wziąć kredyt, mając firmę i jednocześnie etat?

Tak, o ile bank zaakceptuje oba źródła dochodu i łączna kwota rat mieści się w jego limicie. Bank zwykle liczy dochód z etatu według zasad dla umowy o pracę, a z firmy według metody opisanej wyżej. Od łącznie zaliczonych dochodów odejmuje się istniejące raty, więc sama posiadana firma nie zwiększa zdolności automatycznie.

Źródła

o autorach

Zespół redakcyjny Zdolnometr przygotowuje poradniki na podstawie przepisów (Prawo bankowe, ustawa o kredycie konsumenckim), rekomendacji KNF oraz informacji BIK i UOKiK. Przykłady liczbowe to modele z jawnymi założeniami, a nie oferty banków. Jak pracujemy.

Czytaj dalej