Przejdź do treści

Plan działania

Współkredytobiorca a zdolność kredytowa, czy wspólny wniosek zawsze pomaga?

Współkredytobiorca zwiększa zdolność kredytową, gdy jego dochód i zobowiązania są korzystne w ocenie banku, ale w tym samym czasie staje się pełnoprawną stroną całego zobowiązania. Wspólny wniosek nie zawsze daje lepszy wynik, dlatego warto policzyć oba warianty przed złożeniem dokumentów.

Zespół redakcyjny Zdolnometr opublikowano 7 min czytania

Kto wchodzi do oceny przy wspólnym wniosku

Przy wniosku złożonym razem z drugą osobą bank ocenia zdolność łącznie. Dochody obojga wchodzą do wyliczenia, a ich zobowiązania także. Współkredytobiorca może więc podnieść zdolność, ale może ją też obniżyć, jeśli ma wysokie raty albo słabo udokumentowany dochód.

Art. 70 ust. 1 Prawa bankowego mówi o zdolności kredytobiorcy, czyli o zdolności do spłaty kredytu wraz z odsetkami w terminach określonych w umowie. Przy wniosku wspólnym bank sprawdza tę zdolność dla wszystkich osób, które zaciągają zobowiązanie. Zasada liczenia jest ta sama co przy wniosku pojedynczym, opisana w artykule jak bank liczy zdolność kredytową, różni się tylko zakres danych.

Najważniejsze jest jedno: współkredytobiorca nie jest dodatkiem do Twojego wniosku. To druga strona zobowiązania, z pełnymi konsekwencjami w BIK i w budżecie. Jeśli wiesz, że jego raty są wysokie, trzeba to uwzględnić od początku.

Dochody i raty obojga w liczbach

Poniżej porównujemy wariant samodzielny z wariantem wspólnym na jednym modelu.

Przykład modelowy, założenia: Ania ma dochód netto 5000 zł i brak rat. Marek ma dochód netto 3500 zł i ratę kredytu gotówkowego 1000 zł. Oprocentowanie 10% rocznie (7,5% plus bufor 2,5 pkt proc.), okres 25 lat, udział rat 45% dochodu netto. Dla uproszczenia pominięto koszty utrzymania, więc wyniki są wyższe niż w banku, który je uwzględnia. Każdy bank ma własne parametry.

WariantDochód netto (zł)Raty istniejące (zł)Maksymalna rata (zł)Przybliżona kwota kredytu (zł)
Ania sama500002250247 606
Marek sam3500100057563 277
Wspólnie, Marek nadal spłaca ratę850010002825310 883
Wspólnie, rata Marka spłacona850003825420 931

Wspólny wniosek daje Ani w modelu około 63 000 zł więcej niż wniosek samodzielny, bo dochód Marka wchodzi do wyliczenia, ale jednocześnie jego rata go pomniejsza. Gdyby Marek nie miał raty, wynik wspólny wzrósłby do 420 931 zł. Różnica między trzecim a czwartym wierszem to około 110 000 zł, czyli tyle kosztuje w kwocie kredytu jedna rata 1000 zł przy tych założeniach.

Koszty utrzymania działają podobnie. Bank przyjmuje je według własnych tabel, zależnie od liczby osób w gospodarstwie, więc dwie osoby w jednym gospodarstwie nie zawsze pozostawiają tyle samo wolnych środków co dwie osoby mieszkające osobno. Po stronie kosztów wspólny wniosek bywa więc mniej korzystny, niż wynika z samej sumy zarobków. Przy takich kosztach warto porównać, jak wyglądałby kredyt przy wniosku pojedynczym, i to zrobić przed złożeniem dokumentów. Więcej o tym mechanizmie znajdziesz w tekście o koszty utrzymania a zdolność.

Z tego wynika praktyczny wniosek. Zanim zaczniesz rozmowę o wspólnym wniosku, sprawdź, czy to, co ma druga osoba, rzeczywiście poprawi wynik. Dochód sam w sobie nie wystarczy, jeśli obok stoją wysokie raty.

Współkredytobiorca i poręczyciel to różne role

Wiele osób myli dwa pojęcia. Ich prawa i obowiązki są jednak zupełnie inne.

Współkredytobiorca

Współkredytobiorca jest stroną umowy kredytowej. Jego dochód i jego zobowiązania wchodzą do oceny zdolności, a odpowiada solidarnie za całość kredytu. Oznacza to, że bank może dochodzić całej kwoty od każdego z kredytobiorców, nie tylko od połowy. Jeśli druga osoba przestanie płacić, obowiązek nie przechodzi automatycznie na pozostałych w wysokości jej części, tylko zostaje po stronie całej pary.

Poręczyciel

Poręczyciel to inna rola. Odpowiada wtedy, gdy dłużnik nie płaci, a jego zobowiązanie wiąże się z umową poręczenia. Sposób uwzględnienia poręczyciela w ocenie zdolności różni się w zależności od banku, dlatego przed podpisaniem zapytaj o to wprost i zapisz odpowiedź.

Ważne jest, że nie każdy dodatkowy uczestnik wniosku zwiększa zdolność. Jeśli bank traktuje daną osobę jako poręczyciela, jej dochód może być brany pod uwagę inaczej niż przy wspólnym kredytobiorcy. Dlatego nazwy dokumentów powinny odpowiadać faktycznej roli.

Kiedy wspólny wniosek pomaga, a kiedy szkodzi

Wspólny wniosek ma sens, gdy druga osoba ma stabilny, udokumentowany dochód oraz niskie obciążenia. Działa to najlepiej, gdy oboje mają wspólny cel, np. zakup mieszkania, i gdy rozumieją, za co będą odpowiadać.

Szkodzi natomiast w kilku sytuacjach:

  • druga osoba ma wysokie raty albo kilka zobowiązań, które bank uwzględni w wyliczeniach,
  • dochód jest krótko ciągły albo oparty na umowie cywilnoprawnej bez wymaganego okresu,
  • w BIK widnieją opóźnienia, których druga osoba nie zdążyła jeszcze uregulować,
  • wspólne gospodarstwo domowe generuje większe koszty, które bank przyjmuje do wyliczeń.

Wiek także ma znaczenie. Bank określa maksymalny wiek kredytobiorcy w dniu spłaty ostatniej raty, zależnie od polityki. Jeśli jedna osoba jest starsza, może to skrócić dopuszczalny okres. Druga osoba młodsza może wydłużyć okres, ale zależy to od banku i od dochodów obojga. Zależność omawia tekst o okresie kredytowania a zdolności.

Warto też pamiętać o ryzyku po stronie każdego z kredytobiorców. Rozstanie, konflikt lub utrata pracy przez jedną osobę nie zwalniają automatycznie z umowy. Każdy z kredytobiorców pozostaje odpowiedzialny za całość, dlatego wspólny wniosek to decyzja na lata, a nie tylko na okres rozmowy z bankiem. Przed podpisaniem umowy warto przeczytać zapisy o odpowiedzialności obojga, o wcześniejszej spłacie i o skutkach opóźnienia, a także poprosić o pisemne wyjaśnienie wszystkiego, czego nie rozumiecie. Umowa, którą obie strony rozumieją, łatwiej wykonać, a w razie sporu łatwiej wskazać, kto za co odpowiada. Jeśli coś budzi wątpliwości, zanim podpiszecie, warto skonsultować się z niezależnym doradcą, a w razie problemów z bankiem zwrócić się do Rzecznika Finansowego.

Co sprawdzić przed złożeniem wniosku

Przed rozmową z bankiem warto przejść przez kilka punktów, które pokazują, czy wspólny wniosek ma sens:

  1. Zbierz dokumenty dochodowe obu osób. Zakres zależy od banku, ale zwykle są to zaświadczenia o zarobkach i wyciągi z konta, często za 3-6 miesięcy.
  2. Porównaj raty obu osób i zapisz, które z nich bank uwzględni w całości. Sprawdź, czy któraś z nich da się spłacić przed wnioskiem, o czym pisze tekst o spłacie zobowiązań przed kredytem.
  3. Oblicz wskaźnik udziału rat w dochodzie dla wspólnego wniosku. Zasady liczenia opisuje wskaźnik DTI i DSTI.
  4. Policz oba warianty w kalkulatorze zdolności kredytowej, zanim podejmiesz decyzję.
  5. Ustal, kto i w jaki sposób będzie spłacał ratę, jeśli jedna osoba straci dochód.

Dobrze jest też rozmawiać o wspólnym wniosku przed pierwszą wizytą w banku, a nie na miejscu. Każda z osób powinna samodzielnie sprawdzić swój raport w BIK i wiedzieć, jakie ma zobowiązania. Dopiero wtedy da się uczciwie ocenić, czy wspólny wniosek ma sens, a bank nie zaskoczy żadnej ze stron.

Jeśli chcesz porównać warianty z osobą, która zna praktykę banków, zadaj nam pytanie przez formularz bezpłatnie i niewiążąco.

W skrócie

  • Przy wniosku wspólnym bank ocenia zdolność łącznie, więc dochody i raty obojga mają znaczenie.
  • Współkredytobiorca odpowiada solidarnie za całość kredytu, a poręczyciel odpowiada wtedy, gdy dłużnik nie płaci.
  • W przykładzie modelowym wspólny wniosek zwiększył kwotę względem wniosku samodzielnego, ale wysoka rata drugiej osoby znacząco ją obniżyła.
  • Przed złożeniem wniosku porównaj oba warianty i sprawdź dane z BIK obu osób.

Najczęściej zadawane pytania

Czy współkredytobiorca musi mieć dochód, żeby zwiększyć zdolność?

Nie. Osoba bez dochodu zwykle nie zwiększa zdolności, bo bank nie ma czego do niej dodać. Nadal jednak odpowiada solidarnie za całość kredytu, nawet jeśli nie otrzymuje z niego żadnych pieniędzy. Zasady zależą od banku, więc przed decyzją zapytaj o nie wprost i zapisz odpowiedź.

Czy można dołączyć współkredytobiorcę po złożeniu wniosku?

Zależy od etapu i od banku. Zmiana składu wnioskodawców w trakcie rozpatrywania zwykle wymaga ponownej oceny zdolności, a więc nowych dokumentów i nowych obliczeń. Jeśli dołączenie drugiej osoby ma być warunkiem kredytu, lepiej zgłosić to przed złożeniem dokumentów, żeby uniknąć powtórnej analizy.

Czy poręczyciel to to samo co współkredytobiorca?

Nie. Współkredytobiorca jest stroną kredytu i odpowiada solidarnie za całość. Poręczyciel odpowiada wtedy, gdy dłużnik nie płaci, a jego rola wynika z umowy poręczenia. Różnica ma znaczenie dla oceny zdolności i dla tego, kto ponosi konsekwencje braku spłaty.

Czy rozstanie zwalnia z odpowiedzialności za wspólny kredyt?

Zwykle nie. Umowa kredytowa nie kończy się automatycznie z chwilą rozstania, a każdy kredytobiorca odpowiada za całość. Zmiana takich zasad wymaga zgody banku, a w praktyce często aneksu do umowy, dlatego warto to uregulować przed podpisaniem.

Źródła

o autorach

Zespół redakcyjny Zdolnometr przygotowuje poradniki na podstawie przepisów (Prawo bankowe, ustawa o kredycie konsumenckim), rekomendacji KNF oraz informacji BIK i UOKiK. Przykłady liczbowe to modele z jawnymi założeniami, a nie oferty banków. Jak pracujemy.

Czytaj dalej