Przejdź do treści

Dochody i zatrudnienie

Jakie dochody liczą się do zdolności kredytowej: premie, nadgodziny, 800+ i najem

Do zdolności kredytowej bank nie wlicza wszystkiego, co wpływa na konto. Podstawą jest zwykle pensja, a pozostałe składniki zalicza częściowo lub wcale, zależnie od tego, czy są powtarzalne i udokumentowane. Poniżej omawiamy najczęstsze źródła dochodu i pokazujemy na przykładzie modelowym, jak zmieniają limit rat.

Zespół redakcyjny Zdolnometr opublikowano 7 min czytania

Od czego zaczyna się ocena dochodu

Bank ocenia zdolność na podstawie art. 70 ust. 1 Prawa bankowego, czyli zdolności do spłaty kredytu wraz z odsetkami w terminach określonych w umowie. Przepis nie wylicza jednak, jakie składniki dochodu są zaliczane. Robi to bank w swojej polityce kredytowej, dlatego ta sama wypłata może być inaczej oceniona w dwóch instytucjach.

Zasada ogólna jest jedna: bank zalicza dochód, który jest powtarzalny, da się go udowodnić i prawdopodobnie będzie wypłacany w okresie spłaty. Wszystko, co jest jednorazowe, niepewne albo trudne do sprawdzenia, zwykle dostaje niższą wagę lub nie jest wliczane wcale.

Pensja podstawowa jako punkt wyjścia

Pensja zasadnicza wynikająca z umowy o pracę jest najmocniejszym składnikiem dochodu. Bank zwykle zalicza ją w pełnej wysokości, o ile umowa obowiązuje i nie ma wątpliwości co do jej trwania. Pozostałe składniki są w praktyce dodatkami, które mogą ten wynik zwiększyć, ale nie zawsze to robią.

Warto pamiętać, że bank liczy dochód netto, więc przy porównaniach trzeba patrzeć na wypłatę po podatku i składkach. Kwota brutto na umowie bywa myląca, bo nie pokazuje tego, co faktycznie wpływa na konto.

Premie i nagrody: liczy się powtarzalność

Premie kwartalne, roczne lub miesięczne często są zaliczane częściowo. Bank patrzy zwykle na ich średnią z ostatnich kilkunastu miesięcy, a nie na najwyższą wypłatę. Jednorazowa nagroda, która pojawiła się raz w roku, może w ogóle nie wpłynąć na ocenę, bo nie pokazuje stałego poziomu dochodu.

Premia uznaniowa, czyli taka, której pracodawca nie musi wypłacać, jest oceniana ostrożniej niż premia wynikająca z regulaminu lub umowy. Dokumentacja jest więc równie ważna jak sama kwota. Jeśli premia jest zapisana w regulaminie wynagradzania, warto go dołączyć do wniosku.

Nadgodziny: ile i jak długo

Nadgodziny mają podobny problem jak premie. Ich wysokość bywa zmienna, a bank nie ma pewności, że będą powtarzane. Część banków zalicza je tylko w określonym procencie średniej z kilku miesięcy, a część w ogóle nie uwzględnia ich w ocenie, jeśli nie są stałym elementem wynagrodzenia.

Dobrze udokumentowane nadgodziny, które pojawiają się co miesiąc od dłuższego czasu, łatwiej przekonują analityka niż wysokie, ale nieregularne wypłaty. Warto pokazać wyciągi z konta lub zestawienie z pracodawcy, z którego wynika ich powtarzalność.

Świadczenie 800+ i inne świadczenia

Świadczenie 800+ wynosi 800 zł na dziecko i jest wypłacane z budżetu państwa, a nie od pracodawcy. Część banków wlicza je do dochodu, a część nie uwzględnia wcale. Nie ma tu jednej reguły, dlatego przed wnioskiem trzeba zapytać bank wprost.

Podobnie wygląda sytuacja z innymi świadczeniami socjalnymi. Mogą być traktowane jako dochód, jeśli bank uzna je za trwałe i udokumentowane, albo pominięte, jeśli są jednorazowe lub zależne od bieżącej sytuacji. Zasada jest taka sama jak przy każdym innym składniku: bank decyduje na podstawie własnych kryteriów.

Alimenty otrzymywane

Alimenty na rzecz dziecka, które wnioskodawca otrzymuje, mogą być zaliczane do dochodu, jeśli są regularne i udokumentowane. Zwykle wymagany jest wyrok, ugoda lub inne orzeczenie oraz wyciągi pokazujące wpływy w czasie. Część banków wlicza je częściowo, a część pomija z uwagi na ich zmienność.

Alimenty płacone przez wnioskodawcę to już zobowiązanie, które może ograniczyć zdolność. Bank pyta o nie w wywiadzie, a w zależności od ustaleń wpływa to na łączne obciążenie miesięczne. Nie należy ich pomijać, bo rozbieżność między wnioskiem a późniejszą weryfikacją może skończyć się odmową.

Najem: dochód z wynajmu mieszkania

Dochód z najmu mieszkania bywa zaliczany, ale zwykle nie w pełnej wysokości. Bank pomniejsza czynsz o koszty, a dalej stosuje własny współczynnik zaliczenia, zależnie od banku. Wymagane są zwykle umowa najmu, wyciągi za kilka miesięcy oraz informacje podatkowe z rozliczenia za rok poprzedni.

Najem jest też traktowany przez bank jako źródło o ograniczonej pewności, bo zależy od najemcy i od stanu rynku wynajmu. Dlatego kredyt na mieszkanie wynajmowane zwykle wymaga osobnej analizy, a sama wysokość czynszu nie przesądza o wyniku.

Dochód z zagranicy

Dochód uzyskany za granicą, na przykład z pracy w innym kraju, może być zaliczony, jeśli bank uzna go za trwały i da się go sprawdzić. Dokumenty muszą być przetłumaczone, a wypłaty w walucie są zwykle przeliczane według kursu, który przyjmuje bank. Różnice kursowe mogą wpływać na wynik, dlatego warto pokazać zapas.

Część banków ostrożniej podchodzi do dochodu z zagranicy, zwłaszcza gdy zatrudnienie jest krótkie albo umowa została zawarta na czas określony w innym państwie. Warto przygotować pełne dokumenty od pracodawcy oraz wyciągi potwierdzające wypłaty.

Przykład modelowy: jak dochody zmieniają limit

Przykład modelowy, założenia: osoba ma pensję 4 500 zł netto, premię roczną 6 000 zł netto, którą bank uśrednia do 500 zł miesięcznie, nadgodziny średnio 400 zł miesięcznie, z czego bank zalicza przykładowo 50%, oraz najem mieszkania 1 500 zł netto, z czego zalicza przykładowo 70%. Dodatkowo osoba otrzymuje świadczenie 800+ na jedno dziecko (800 zł) i alimenty (600 zł). Istniejąca rata wynosi 350 zł. Bank przyjmuje przykładowo limit 50% dochodu netto na raty (DSTI), a kredyt gotówkowy liczy na 84 miesiące przy oprocentowaniu 8% rocznie. Każdy bank ma własne parametry.

Zestaw zaliczonych składnikówDochód zaliczonyMax nowa rataMax kwota kredytu
Tylko pensja podstawowa4 500 zł1 900 złokoło 121 903 zł
Pensja, premia, nadgodziny i najem6 250 zł2 775 złokoło 178 042 zł
Wszystko powyżej plus 800+ i alimenty7 650 zł3 475 złokoło 222 953 zł

Wynik pokazuje, że sam dochód nie decyduje o zdolności, lecz to, które składniki bank zaliczy. Między pierwszym a drugim wierszem różnica wynika z dodatków, które są realne, ale zostały policzone częściowo. Trzeci wiersz zakłada, że bank zalicza świadczenia, czego część banków nie robi.

Dokumenty i spójność

Każdy składnik dochodu wymaga osobnego dowodu. Przy pensji wystarczy zaświadczenie o zarobkach i wyciągi. Przy premiach i nadgodzinach przydaje się zestawienie z pracodawcy. Przy najmie potrzebna jest umowa najmu, a przy alimentach orzeczenie. Brak dokumentu zwykle oznacza, że składnik nie zostanie zaliczony, nawet jeśli wpływy istnieją.

Spójność jest równie ważna. Jeśli deklarowany dochód z najmu nie pojawia się w zeznaniu podatkowym, bank zapyta o rozbieżność. Dlatego przed wnioskiem warto zestawić wszystkie źródła i upewnić się, że pokrywają się z dokumentami. Przedstawianie danych, które nie odpowiadają rzeczywistości, jest przestępstwem z art. 297 Kodeksu karnego.

Co poprawia ocenę

Najskuteczniejsze działania są zwykle proste. Pierwsza to zebranie dokumentów na każdy składnik, nawet jeśli bank może go nie zaliczyć. Druga to ograniczenie zobowiązań, bo każda rata zmniejsza miejsce na nową. Trzecia to zapytanie banku o zasady przed wnioskiem, zamiast zgadywania.

Szczegóły dotyczące zobowiązań, które warto uporządkować, opisuje artykuł Które zobowiązania spłacić przed wnioskiem o kredyt. Jak bank składa dochody i wydatki w jedną ocenę, omawia artykuł Jak bank liczy zdolność kredytową krok po kroku.

Co zrobić po niskiej ocenie

Gdy bank nie zaliczy składnika, który uważasz za trwały, możesz poprosić o pisemne wyjaśnienie oceny. Art. 70a Prawa bankowego przewiduje, że osoba ubiegająca się o kredyt może dostać informację o czynnikach, które wpłynęły na wynik. Dla konsumenta jest to bezpłatne. Szczegóły opisuje artykuł Prawo do wyjaśnienia oceny zdolności kredytowej.

Jeśli spór nie kończy się wyjaśnieniem, można zwrócić się do Rzecznika Finansowego. Jeśli chcesz, żeby ktoś przejrzał Twoje dochody i dokumenty, zadaj nam pytanie przez formularz (bezpłatnie, niewiążąco).

W skrócie

  • Bank zalicza dochód powtarzalny i udokumentowany, a nie każdy wpływ na konto.
  • Premie i nadgodziny są zwykle liczone jako średnia, często w części.
  • Świadczenie 800+ i alimenty bywają wliczane, ale nie przez wszystkie banki.
  • Dochód z najmu i z zagranicy wymaga dodatkowych dokumentów i ostrożniejszej oceny.
  • Każdy składnik trzeba udokumentować, bo brak dowodu zwykle oznacza brak zaliczenia.

Najczęściej zadawane pytania

Czy bank wlicza premię do zdolności kredytowej?

Zwykle tak, ale najczęściej w części i jako średnią z dłuższego okresu. Premia uznaniowa jest oceniana ostrożniej niż premia zapisana w regulaminie lub umowie.

Czy 800+ zwiększa zdolność kredytową?

Zależy od banku. Część banków wlicza je do dochodu, część nie uwzględnia ich wcale. Warto zapytać o to przed złożeniem wniosku, bo różnica może być znacząca.

Czy alimenty otrzymywane są traktowane jak dochód?

Mogą być, jeśli są regularne i udokumentowane orzeczeniem lub ugodą. Bank może je zaliczyć częściowo albo pominąć ze względu na ich zmienność.

Czy dochód z najmu zawsze się liczy?

Nie zawsze. Bank zwykle pomniejsza czynsz o koszty i stosuje własny współczynnik. Potrzebna jest umowa najmu, wyciągi i rozliczenie podatkowe, a wynik zależy od banku.

Źródła

o autorach

Zespół redakcyjny Zdolnometr przygotowuje poradniki na podstawie przepisów (Prawo bankowe, ustawa o kredycie konsumenckim), rekomendacji KNF oraz informacji BIK i UOKiK. Przykłady liczbowe to modele z jawnymi założeniami, a nie oferty banków. Jak pracujemy.

Czytaj dalej